Verblijvens- en overnamebedingen in maatschapsakten

Als vader en zoon een maatschap hebben en de vader komt te overlijden voordat de zoon het bedrijf heeft overgenomen, dan vervalt de verblijvens- of overname-afspraak in de onderhandse (niet-notariële) maatschapsakte als er geen tegenprestatie van de zoon tegenover staat. De wet bepaalt namelijk dat een schenking bij overlijden vervalt voorzover de schenking de strekking had dat zij pas na het overlijden van de schenker zou worden uitgevoerd en die schenking niet tijdens het leven is uitgevoerd.

Vervallen betekent dat de zoon na het overlijden van de vader geen overname-rechten meer kan ontlenen aan het maatschapscontract en alsnog met de (mede-)erfgenamen rond de tafel moet gaan zitten om te onderhandelen over de overname.

In de meeste gevallen lijkt het probleem niet zo groot te zijn omdat er meestal wel één of andere tegenprestatie is overeengekomen in de maatschapsakte, waardoor het verval van rechten zoals hiervoor beschreven ingeval van een plotseling overlijden wordt voorkomen. Maar dan dreigt er een ander gevaar voor de zoon, te weten het gevaar dat de overname wordt aangemerkt als een gift.

Als er sprake is van een gift, bijvoorbeeld omdat het bedrijf voor een te laag bedrag kan worden overgenomen, dan kan het overname-recht van de bedrijfsopvolger door de andere erfgenamen worden vernietigd. Vernietiging kan de bedrijfsopvolger alleen voorkomen door aanvullend een zodanig bedrag te betalen aan de (mede-)erfgenamen, dat er geen sprake meer is van een gift. De vraag waar het om draait is of er in de overname-rechten een gift-element zit. Wie het weet mag het zeggen.

Uit recente rechtspraak lijkt weliswaar te kunnen worden afgeleid dat bedrijfsovername tegen een prijs beneden de marktwaarde niet persé een gift hoeft te impliceren, maar alleen notariële vastlegging kan op dit punt volledige zekerheid bieden.

De conclusie is dan ook dat een bedrijfsopvolger met een maatschapsakte in onderhandse/niet-notariële vorm, onnodig het risico loopt van verval of vernietiging van zijn overname-rechten. Onnodig, omdat het risico van verval of vernietiging niet bestaat als de overnamerechten zijn vastgelegd in een notariële akte. U zult begrijpen dat wij bedrijfsopvolgers sterk aanraden om (in ieder geval de overname- en voortzettingsbepalingen uit) de maatschapsakte door de notaris in een notariële akte te laten vastleggen.

Voorkomen is immers beter dan genezen.

Voor meer informatie verwijzen wij u naar Van Dijk De Jongh Notarissen: www.flevium.nl

Publicatiedatum: 23-01-2015